Jak wygląda karaluch?
Jak rozpoznać karaluchy i nie pomylić ich z innymi owadami? Często karaluchami nazywa się także prusaki, dlatego że są do siebie dość podobne i wywodzą się z jednego rzędu taksonomicznego, jednak jest to błędne nazewnictwo, gdyż są to dwa odrębne gatunki insektów.
Karaluchy są większe niż prusaki, mocniej zbudowane. Dorosłe osobniki osiągają nawet od 18-29 mm długości, posiadają długie czułki i stosunkowo długie odnóża z kolcami, które ułatwiają im wspinaczkę. Owady nielotne, jednak posiadające skrzydła, u samic zredukowane do formy łusek niewielkich rozmiarów, u samców występują 2 pary skrzydeł sięgające do 3/4 długości odwłoka. Pancerz błyszczący koloru od rudego (rzadko) do czarnego, dorosłe postacie najczęściej koloru brunatno-czarnego. Posiadają ciemniejsze ubarwienie niż prusaki.
Charakterystyka karaluchów
Karaluch to gatunek synantropijny, co oznacza, że żyje blisko środowiska ludzkiego i dobrze się w nim czuje. Zamieszkuje różne części świata, w strefie umiarkowanej półkuli północnej od Morza Kaspijskiego po Morze Czarne (Krym) zamieszkuje naturalnie ściółkę i szczątki roślinne. W innych częściach świata spotykany w podziemiach, piwnicach, garażach, magazynach, wysypiskach śmieci i ludzkich siedzibach. Są wszystkożerne, żywią się resztkami jedzenia, a nawet są w stanie pożywić się klejem introligatorskim, niszcząc tym samym domowy zbiór książek.
Owady te lubią ciepło, jaja karaluchów nie rozwijają się w niskich temperaturach, poniżej 0 stopni Celsjusza zamierają, a samice nie wytwarzają jaj poniżej 15 stopni.
Samica składa jaja w kokonie (ootece) od 6 do 8 razy w ciągu swojego życia w odstępach 1-2 tygodni, początkowo nosi kokon kilka dni przy sobie, aby złożyć go w ustronnym, osłoniętym miejscu. Ooteka jest koloru czarno – brązowego, mierzy 10-12 mm. W kokonie znajduje się od 12 do 18 jaj. W domowej temperaturze (czyli około 21-22 stopnie) larwy karalucha wylęgają się po około 80 dniach, linieją od 7 do 10 razy, samce dojrzewają po około 515 dniach, a samice po 542 dniach, czas ten skraca się wraz ze wzrostem temperatury. Dorosłe samice żyją około 190 dni, a samce około 180.
Zagrożenia, jakie niesie ze sobą obecność karaluchów w domu
Karaluchy mogą nosić na swoim ciele nawet około 80 różnych drobnoustrojów, przez co są w stanie zanieczyszczać powierzchnie użytkowe w kuchni oraz jedzenie np. wirusami takimi jak: rotawirusy, norowirusy czy wirus grypy. Ponadto zdarza się, że są nosicielami bakterii dżumy, gruźlicy, a nawet cholery. Mają na sobie również pierwotniaki, m.in. wywołujące toksoplazmozę (toxoplasma gondii), czy zarodniki grzybów i pleśni. Zarażenie toksoplazmozą jest szczególnie niebezpieczne podczas ciąży, ponieważ niesie ze sobą ryzyko poronienia lub ciężkich wad płodu, w zależności od wieku ciąży, w której nastąpiło zakażenie. Oprócz choroby, jaką mogą wywołać, owady te mogą mieć wpływ na zaostrzenie astmy, przez alergeny wziewne, i innych chorób o podłożu alergicznym, w tym alergie pokarmowe czy skórne kontaktowe.
Zwalczanie karaluchów- domowe sposoby na karaluchy
Jeżeli populacja karaluchów jest niewielka, o czym świadczy pojawianie się ich tylko w nocy, można spróbować zastosować domowe sposoby do walki z karaluchami. Poniżej kilka z nich.
- Pokruszone liście laurowe – rozsyp tam, gdzie nie chcesz, aby dostały się karaluchy,
- mieszanka cukru z proszkiem do pieczenia,
- kwas borowy wymieszany z cukrem – jest dostępny w aptekach, działa owadobójczo, ale jest także niebezpieczny dla człowieka i zwierząt domowych,
- maść siarkowa – posmaruj nią resztki owoców lub chleba, szkodniki zjadając je otrują się siarką,
- trutki, płyny i żele owadobójcze dostępne w sklepach – zastosuj we wszystkich szczelinach i zakamarkach (np. w pobliżu zmywarki, przy listwach podłogowych, w miejscu łączenia ściany i blatu kuchennego, w okolicach kosza na śmieci),
- lepy na owady – rozstaw tam, gdzie widziane były karaluchy ,
- do małej miseczki nalej piwa, jego zapach zwabi owady, a odurzone alkoholem insekty nie będą w stanie wyjść z pułapki.
Dezynsekcja, czyli zwalczanie karaluchów profesjonalnymi metodami
Jeżeli domowe sposoby zawiodły i nie daliśmy rady pozbyć się karaluchów lub ich populacja jest zbyt liczna, by walczyć z nimi domowymi sposobami, warto zgłosić się po profesjonalną dezynsekcję. Firma dezynsekcyjna oferuje szereg możliwych zabiegów, które szybko i skutecznie zwalczą karaczany.
Często stosowaną metodą w mieszkaniu jest metoda żelowa. Polega na aplikacji środka owadobójczego w formie żelu, który zjadają karaczany, żel ten zawiera substancje organiczne oraz feromony, które przyciągają karaluchy. Metoda ta jest bezpieczna i wysoce skuteczna, cechuje się skutecznością na poziomie ponad 99%. Nie potrzeba zabezpieczać przedmiotów domowych codziennego użytku, wietrzyć czy opuszczać mieszkania.
Kolejną skuteczną metodą jest zamgławianie ULV. Polega ona na rozproszeniu trującego środka używając przy tym urządzenia – zamgławiacza, który rozbija preparat na małe cząsteczki, dzięki czemu trudne dostępne miejsca są również pokryte trucizną. Preparaty takie pozostawiają w otoczeniu mikrogranulki, które przyczepiają się do owada. Karaluch pokryty środkiem przekazuje truciznę pozostałym osobnikom, po czym następuje ich zgon. W tym wypadku należy pochować jedzenie czy przedmioty przechowywane na blatach. Metoda ta jednak częściej znajduje zastosowanie w pomieszczeniach niezamieszkałych, np. garaże, magazyny, piwnice.
Jak zabezpieczyć mieszkanie przed powrotem karaluchów domowych
Jeżeli problem z karaczanami dotyka mieszkańców bloku, dobrze byłoby zapytać najbliższych sąsiadów, czy problem z tymi owadami występuje także w ich mieszkaniu. Jeżeli ciężko to ustalić, wówczas należy zabezpieczyć wszelkie szczeliny wokół okien. Warto też zamontować siatki na insekty w oknach i otworach wentylacyjnych. Należy: dbać o czystość blatów – dokładne sprzątanie z okruchów, nie pozostawiać jedzenia na noc, oczyszczać zlewy z resztek jedzenia i często wyrzucać śmieci. Na początku identyfikacja obecności tych owadów w domu może nie być taka prosta, gdyż są aktywne nocą. Jednak karaluch domowy lubi wilgotne miejsca, dlatego w pierwszej kolejności należy je sprawdzić.
Najczęściej zadawane pytania
1. Jak rozpoznać karalucha (karaczana wschodniego) i nie pomylić go z prusakiem?
Karaluchy są większe i mocniej zbudowane niż prusaki – dorosłe osobniki mają ok. 18–29 mm długości. Mają długie czułki, kolczaste odnóża ułatwiające wspinaczkę i zwykle ciemniejsze, brunatno-czarne ubarwienie. Są nielotne, choć mają skrzydła (u samic zredukowane, u samców sięgają do 3/4 odwłoka).
2. Jakie są najczęstsze oznaki obecności karaluchów w mieszkaniu?
Często pierwszym sygnałem jest to, że owady pojawiają się głównie w nocy, co może sugerować niewielką populację. Ponieważ karaluch domowy lubi wilgotne miejsca, w pierwszej kolejności warto sprawdzić takie obszary w mieszkaniu.
3. Czy karaluchy są groźne dla zdrowia i jakie choroby mogą przenosić?
Tak, mogą być groźne, bo na swoim ciele przenoszą liczne drobnoustroje i zanieczyszczają powierzchnie oraz jedzenie. Mogą przenosić m.in. rotawirusy, norowirusy i wirusa grypy, a także zdarza się, że są nosicielami bakterii dżumy, gruźlicy i cholery. Mogą też nasilać astmę i inne choroby alergiczne przez alergeny wziewne.
4. Jakie domowe sposoby na karaluchy mają sens przy niewielkiej liczbie owadów?
Przy niewielkiej populacji (gdy widać je głównie nocą) można zastosować m.in. pokruszone liście laurowe, mieszankę cukru z proszkiem do pieczenia lub kwas borowy z cukrem. Pomagają też trutki/żele owadobójcze w szczelinach i zakamarkach oraz lepy na owady. Jako pułapkę można użyć miseczki z piwem, które zwabia karaluchy zapachem.
5. Kiedy domowe metody nie wystarczą i warto zamówić profesjonalną dezynsekcję?
Gdy domowe sposoby zawiodły albo populacja jest zbyt liczna, warto skorzystać z profesjonalnej dezynsekcji. Firma może zastosować np. metodę żelową (skuteczność ponad 99%, bez potrzeby opuszczania mieszkania) lub zamgławianie ULV, które dociera też do trudno dostępnych miejsc.
6. Jak zabezpieczyć mieszkanie, żeby karaluchy nie wróciły (szczeliny, wentylacja, higiena)?
Warto zabezpieczyć wszelkie szczeliny wokół okien oraz zamontować siatki na insekty w oknach i otworach wentylacyjnych. Kluczowa jest higiena: sprzątanie okruchów z blatów, niepozostawianie jedzenia na noc, czyszczenie zlewu z resztek i częste wyrzucanie śmieci. W bloku dobrze też sprawdzić, czy problem występuje u sąsiadów.
